06-12157864
anja@coachinginbeeld.nl

Begrijpen en vertalen

het begin….

Een gebeurtenis van lang geleden staat symbool voor mijn beweegreden en motiveert me nog steeds om me in te zetten als coach voor groepsleiders. 

Ik werkte destijds als uitzendkracht. Op een woensdagmiddag kwam ik het kamertje binnen waarheen me had verwezen om de late dienst te draaien.

“Hallo, ik ben X”, zo stelde de groepsleider zich voor die me zou inwerken op de jongeman die ik individueel zou gaan begeleiden. Jij bent hier nieuw?” Om er meteen aan toe te voegen: “Jij kent hem natuurlijk nog niet, maar het is een erg nare jongen hoor!”

Een nare jongen. Ik was geschokt en bijna verdoofd van ontzetting.

Na een poosje herpakte ik mijzelf en besefte dat zo’n kwalificatie niet zomaar uit de lucht komt vallen. Een dergelijk oordeel, ieder oordeel heeft een geschiedenis. Misschien had X. deze jongen ooit heel aardig gevonden, maar was ze door een aantal nare ervaringen met hem gekomen tot een verstoorde verhouding. En was ze hem zodoende een vervelende nare jongen gaan vinden. Misschien was ze bang voor hem geworden en wist ze in de omgang met hem geen raad.

Ingrijpende nare ervaringen met een medemens kleuren de beeldvorming die je van iemand maakt. Ze kunnen je als het ware blind maken voor alle positieve eigenschappen en gedragingen die de betreffende medemens óók heeft. 

Ooit was X. deze jongen wellicht kwetsbaar/met open blik tegemoet getreden en waren ze goed met elkaar geweest totdat er dingen gebeurd waren die de wederzijdse blikken vertroebeld hadden. Ze was mogelijk heel erg handelingsverlegen geworden en dit had haar overvallen met een gevoel van machteloosheid. En die handelingsverlegenheid van haar was die jongen weer niet welkom geweest en in zijn radeloosheid stelde hij zich vijandig of agressief op. 

Zo was X allicht tot haar veroordeling gekomen. Haar eigen handelingsverlegenheid, wanhoop en misschien ook angst en zijn reactie daarop had ze vertaald in een enkelvoudig oordeel: een nare jongen.

Gedrag en taal…. 

Gedrag is te vergelijken met een taal. In de gebruikelijke betekenis van taal drukt een mens iets uit via klanken. Maar ook door middel van lichaamsbewegingen, lichaamstekens (mimiek, gebaren) wil de ene mens aan de andere ( soms zonder het te weten, zonder zich ervan bewust te zijn) iets zeggen, iets duidelijk maken. Zo kan een gefronst voorhoofd een bezwaar of diep nadenken uitdrukken. 

Bij gewone taal gaat het alleen om ‘klanktekens’ met een betekenis; in non-verbale taal om gebaren, bewegingen van het lichaam. En lichaamstaal is ook te beschouwen als tekens, signalen die iets betekenen.

Zo bekeken vertonen we aan elkaar gedrag dat we steeds bezig zijn om te ‘vertalen’: we zoeken steeds, bewust en heel vaak onbewust, naar wat de ander met zijn gedrag ons wil zeggen.

En soms, misschien vaak, vertalen we verkeerd; verstaan, begrijpen we elkaar niet, met alle gevolgen van dien.

Gehoord en begrepen….

Bijna iedereen zal beamen dat het heel fijn is dat we ons gehoord en begrepen voelen. Misschien is het na eten, drinken en onderdak wel één van de meest fundamentele behoeften van de mens. 

Als we ons niet gehoord en begrepen voelen gaan we er ons soms ook naar gedragen: we worden boos en die boosheid uiten we dan nog verbloemd in een vervelend jasje ook. We zetten het bijvoorbeeld de ander betaald door een nare streek, omdat het zo moeilijk is om het gewoon te zeggen, en zo ontstaat meestal een spiraal van strijd en verwijdering. 

Angst, boosheid, wanhoop en droefenis nemen de plaats in van waar een levendig contact vreugde zou kunnen bieden.

Wel, graag willen. Niet kunnen. Want het proces zoals hierboven in ruwe penseelstreken is geschilderd, is niet wat we willen. Wel willen, niet kunnen: we zijn handelingsverlegen. 

Van verlegen naar bekwaam….

 Handelingsverlegenheid omzetten in handelingsbekwaamheid. Dat is heel kort gezegd wat me voor ogen staat als coach. “Van klacht naar kracht’ zou je ook kunnen zeggen. 

Door middel van video opnamen van groepsleiding in de omgang met bewoners gaan we beeldje voor beeldje het wederzijdse gedrag ontleden, analyseren. In termen van het voorafgaande; door het minutieus kijken naar de beelden wordt het gedrag van groepsleider en bewoner ‘vertaald’ om te zoeken naar wat beiden aan ander gedrag nodig hebben.

Daarnaast, niet onbelangrijk, benoemen we wat wél goed gaat. Wat wel waardevol, en positief is in de omgang tussen groepsleider en bewoner. Het positieve wordt vaak over het hoofd gezien en kan juist een ongebruikte stimulans om het goede en mooie te bevorderen. 

Het hele begeleidingsproces heeft het positieve, wat we goed doen, wat ons plezier geeft en waar we goed in zijn als uitgangspunt. En natuurlijk zal vertrouwen en veiligheid in het intensieve proces van zoeken en vinden centraal staat. 

Van handelingsverlegen naar handelingsbekwaamheid.

Door begrijpen van en begrip voor elkaars doen en laten van “naar en vervelend” naar “vreugde en vaardigheid”.

Video interactie begeleiding (VIB)

Video interactie begeleiding (VIB)

Naast de training hechtingsproblematiek, geef ik ook video interactie begeleiding.   In ons werk moeten wij naast ons reguliere werk zoveel...

Lees meer
Training hechting

Training hechting

De training is gericht op hechtingsproblematiek en is bedoeld voor mensen die werkzaam zijn in de verstandelijk gehandicaptenzorg.   Het is...

Lees meer
Training hechting (met VIB)

Training hechting (met VIB)

Het is mogelijk om de training hechting te volgen zonder de video interactie begeleiding. Ook is het mogelijk alleen video begeleiding te volgen...

Lees meer